Menu

İlim Hizmet Araştırma Merkezi

AHMET CEVDET PAŞA TERCÜME-İ ŞERİFE

AHMET CEVDET PAŞATERCÜME-İ ŞERİFE

page1image1750080

-Ve Tefsir İlmi Açısından Değeri-

YAZAR: Emine ARMAĞAN

ÇARPIŞAN

EDİTÖR: Prof. Dr. Necmettin

GÖKKIR

DİB YAYINLARI

ANKARA, 2017

451 SAYFA

Tanzimat ve meşrutiyet dönemlerinde yaşayan, bir ilim ve devlet adamı olarak Osmanlı döneminde yarım asırdan fazla bir süre söz sahibi olan, hem resmi görevinin icrasında hem de ilmi çalışmalarıyla dikkat çeken Ahmet Cevdet Paşa; eserleriyle geçmişin bilinmez dehlizlerini aydınlatan ve günümüze hitap eden bir şahsiyettir. Entelektüel kişiliğiyle tanınmış, tarih, hukuk, edebiyat, eğitim, mantık sahalarındaki eserleriyle Osmanlı Devleti’nin kültürel ve siyasi hayatına katkıda bulunmuştur. Kur’an ve tefsir alanında yaptığı çalışmalar da dikkatihaizdir. Zira kendisi ilk Kur’an basımındaki(Şekerzade Mushafı, 1874) önemli rolü veilk Kur’an tarihi eserlerinden sayılan Hülâsatü’l-Beyân fi Te’lîfi’l-Kur’an adlı eseri kaleme alması ile Osmanlı döneminde Kur’an tarihi çalışmalarına ciddi katkılar sunmuştur.

“Ahmet Cevdet Paşa Tercüme-iŞerife ve tefsir ilmi açısından değeri” adlı kitap Cevdet Paşa’nın bugüne kadar sadece adını duyduğumuz, fakat gün yüzüne çıkmamış, tamamlanamamış ve basımı yapılmamış tefsirini okuyucularının istifadesine sunmaktadır. Yazar, 1865-1895 tarihleri arasında telif edilen fakat tamamlanamayan, İlim dünyasının haberdar olmadığı bu eserin tanıtımınıyaparak, tefsir ilmi açısından değerini incelemektedir. Kitapta tarihsel vetanımlayıcı bir yöntemle birlikte eserintespitinde mukayese metodunu takip etmiştir.

Üç bölümden oluşan kitabın ilk bölümünde Ahmet Cevdet Paşa’nın hayatı ve eserleri özlü bir biçimde anlatılarak tefsir ilmine konu olan çalışmaları ayrıca değerlendirilmiştir.

İkinci bölümde Tercüme-i Şerifeisimli eserin Ahmet Cevdet Paşa’ya nispeti elde edilen veriler doğrultusunda değerlendirilmektedir. Eserin şekil,muhteva, kaynak, dil özellikleri, tefsirmetodu ve ulûmu’l-Kur’ân’a ilişkin hususiyetleri incelenmiştir. CevdetPaşa’nın Nesh konusundaki yaklaşımı,esbab-ı nüzullere örnek teşkil edecek tefsir biçimi, ayetlerdeki münasebet, i’caz ve Kur’an kıssalarından dikkati çeken noktalarişlenmiştir.

Kitabın üçüncü bölümündeTercüme-i Şerife’nin transkripsiyonuyapılmakta, ardından eserin Osmanlıcametni müellif nüshasıyla birlikte aktarılmaktadır.

Tercüme-i Şerife’nin sade, akıcı bir üslupla, halkın Kur’an’la ilişkisini artırma vetefsirin geleneksel formunu devam ettirmegayesini gütmekte olduğunu söylemek mümkündür. Zamanında insanların ihtiyacını gözeterek, Kur’an’ın manasını kolaylıkla anlayacakları bir eser telif etmeyiamaçlayan Cevdet Paşa’nın, bu eseriylegünümüz okuyucularına da önemli bir bakış açısı kazandıracağı açıktır.

Yazar, ilim dünyasına önemli bir katkı sunmaya niyet ederek başladığı kitabıyla Tanzimat dönemi tefsirçalışmalarına yeni bir ses getirmeyihedeflemektedir. Bu bağlamda ciddiyansımaları olacağına inandığı eserinin her kesimden okuyucuya hitap eden Kur’ani bir yönünün bulunduğunu düşünmektedir.Tüm eserleri dikkatle incelenen ve çeşitli çalışmalara konu olan bir Osmanlı devlet adamının tefsire bakış açısını ve değerlendirmelerini öğreneceğimiz kitap, okuyucularıyla buluşmayı beklemektedir.